Formalny aspekt konstrukcji przestrzennych w filmie fabularny

Abstract

Przedmiotem dysertacji uczyniono przestrzeń filmową, a konkretnie aspekt formalny konstrukcji przestrzennych w filmie. Cześć pierwsza rozprawy zawiera szczegółowe objaśnienie celu podjętych badań i określenie ich zakresu. Autorka dokonuje w niej rekonstrukcji najważniejszych ustaleń kognitywnej teorii filmu i podejścia neoformalistycznego, rozpatrując je w odniesieniu do przestrzeni filmowej. Ważnym punktem rozprawy stało się wyróżnienie przestrzeni nieznarratywizowanej i znarratywizowanej, jako przynależących do dwóch trybów wypowiedzi filmowej: „opowiadania” i „demonstrowania”. Wyróżnione modele przestrzeni filmowej poddane zostają szczegółowemu opisowi i analizie w części drugiej i trzeciej, których podstawowym zamierzeniem była weryfikacja zaprezentowanej wcześniej propozycji teoretycznej w oparciu o konkretny materiał filmowy. W części drugiej materiał ten zostaje zanalizowany — omówione zostają konstrukcje przestrzenne w kinie do roku 1907, a następnie typ przestrzeni retorycznej na przykładzie „Października” Sergiusza Eisensteina oraz musicalowe transformacje przestrzeni na przykładzie filmu Busby’ego Berkeleya „Strike Up the Band” („Niech zabrzmi orkiestra”). W części trzeciej na plan pierwszy wydobyty zostaje aspekt diachroniczny drugiego z wyróżnionych modeli przestrzeni — omówione zostają tu początki procesu narratywizacji przestrzeni filmowej na przykładzie wczesnych filmów D.W Griffitha, dalej rozważania rozważania koncentrują się na opisie strategii, za pomocą których przestrzeń filmowa jest podporządkowywana fabule (na podstawie filmu Roberta Siodmaka „Kręte schody”. Rozwinięciem i uzupełnieniem rozważań są toposy przestrzenne kina gatunków (przynależącego do klasycznego modelu narracji), które zostają omówione na przykładzie filmu Davida Lyncha „Dzikość serca”, w którym przestrzenne schematy gatunkowe wykorzystane są jako podstawa dla gier intertekstualnych z konwencjami kina klasycznego.