Socjologiczne i ekonomiczne uwarunkowania kultury spektaklu w Stanach Zjednoczonych, w porównaniu z Polską i Europą

Abstract

Praca analizuje kulturowe, społeczne, ekonomiczne i medialne uwarunkowania rozwoju kultury spektaklu w Stanach Zjednoczonych, porównując je z warunkami funkcjonowania wydarzeń muzycznych w Polsce i Europie. Punktem wyjścia jest pytanie, dlaczego amerykańskie gale, festiwale i wydarzenia łączące muzykę ze sportem lub mediami osiągają większą skalę widowiskowości, komercjalizacji i oddziaływania niż podobne inicjatywy europejskie. W pracy wykorzystano perspektywę socjologii muzyki popularnej, teorię społeczeństwa spektaklu oraz analizę ekonomiki kultury. Omówiono m.in. Grammy Awards, Super Bowl Halftime Show i Coachellę, a następnie zestawiono je z polskim i europejskim modelem organizacji wydarzeń, finansowania kultury, roli mediów publicznych, rynku reklamowego i infrastruktury produkcyjnej. Praca pokazuje, że różnice nie wynikają wyłącznie z budżetów, lecz z całego układu historycznych, instytucjonalnych, rynkowych i społecznych mechanizmów. Uzupełnieniem analizy są wywiady eksperckie dotyczące rynku muzycznego, finansowania kultury i praktyk organizacyjnych.

This paper analyzes the cultural, social, economic and media-related conditions shaping the culture of spectacle in the United States, comparing them with the functioning of musical events in Poland and Europe. It asks why American award ceremonies, festivals and events combining music with sport or mass media achieve a greater scale of spectacularity, commercialization and public impact than similar European initiatives. The study draws on the sociology of popular music, the theory of the society of the spectacle and the economics of culture. It discusses examples such as the Grammy Awards, the Super Bowl Halftime Show and Coachella, and contrasts them with Polish and European models of event organization, cultural funding, public media, advertising markets and production infrastructure. The paper argues that the differences are not caused solely by financial resources, but by a broader configuration of historical, institutional, market and social mechanisms. The analysis is supplemented with expert interviews concerning the music market, cultural policy and event organization.