Show simple item record

dc.contributor.authorStefańska, Magdalena
dc.contributor.editorCzerska, Tatiana
dc.contributor.editorPłuciennik, Jarosław
dc.contributor.editorZatora, Anna
dc.date.accessioned2026-08-31T06:03:54Z
dc.date.available2026-08-31T06:03:54Z
dc.date.issued2026
dc.identifier.citationStefańska, M. (2026). Dokument żałobny jako dokument osobisty. Zagadnienia Rodzajów Literackich, 69(1), 59–73. https://doi.org/10.26485/ZRL/2026/69.1/2pl_PL
dc.identifier.issn0084-4446
dc.identifier.urihttp://hdl.handle.net/11089/59183
dc.description.abstractThis article examines the mourning document as a distinct form within personal document literature in contemporary Polish autobiographical writing. It focuses on texts that emerge from the experience of losing a close family member and explores how grief functions both as an impulse for writing and as a principle shaping narrative form. These works are situated within the twentieth-century tradition of personal document literature, particularly diaristic practices, while also understood as hybrid structures combining diary, memoir, essay, and therapeutic record. The analysis is organized around three interrelated categories: the moment of narrative initiation, the material and medial dimension of the record, and autothematic reflection. First, the article distinguishes between texts written during illness, in anticipation of death, and those composed retrospectively, demonstrating how temporal positioning influences narrative structure and perspective. Second, it considers the materiality of mourning testimony, including notebooks, photographs, and digital recordings, showing how the medium participates in shaping the representation of loss. Third, it examines autothematic gestures through which authors reflect on the act of writing itself, revealing a tension between the perceived inadequacy of language and the compulsion to continue writing. Drawing on works by Anna Augustyniak, Justyna Bargielska, Marek Bieńczyk, Wojciech Czuchnowski, Inga Iwasiów, Mira Marcinów, Mateusz Pakuła, Tadeusz Różewicz, Michał Turowski, Agata Tuszyńska, Justyna Wicenty, Marcin Wicha, Aleksandra Zbroja, the article argues that contemporary mourning documents both inherit and transform the conventions of personal document literature, redefining the relationship between grief, memory, and literary form.pl_PL
dc.language.isoplpl_PL
dc.publisherŁódzkie Towarzystwo Naukowe; Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiegopl_PL
dc.relation.ispartofseriesZagadnienia Rodzajów Literackich;1
dc.rightsUznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe*
dc.rights.urihttp://creativecommons.org/licenses/by/4.0/*
dc.subjectmourning documentpl_PL
dc.subjectpersonal document literaturepl_PL
dc.subjectautobiographical writingpl_PL
dc.subjectgrief narrativepl_PL
dc.subjectautothematismpl_PL
dc.titleDokument żałobny jako dokument osobistypl_PL
dc.title.alternativeThe Mourning Document as Personal Document Literaturepl_PL
dc.typeArticlepl_PL
dc.page.number59-73pl_PL
dc.contributor.authorAffiliationInstytut Badań Literackich PANpl_PL
dc.identifier.eissn2451-0335
dc.referencesAugustyniak Anna (2013), Kochałam, kiedy odeszła, Wydawnictwo Nisza, Warszawa.pl_PL
dc.referencesBalbus Stanisław (2000), Zagłada gatunków [w:] Genologia dzisiaj, red. W. Bolecki, I. Opacki, Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa.pl_PL
dc.referencesBargielska Justyna (2010), Obsoletki, Czarne, Wołowiec.pl_PL
dc.referencesBarthes Roland (2013), Dziennik żałobny, przyg. i oprac. N. Léger, przeł. K.M. Jaksender, Teatr Polski we Wrocławiu, Wrocław.pl_PL
dc.referencesBerniak-Klich Agata (2025), Życia zespolone — biografia ojca autobiografią córki. „Mireczek. Patoopowieść o moim ojcu” Aleksandry Zbroi, „Prace Literaturoznawcze” t. XIII, DOI: 10.31648/pl.10758.pl_PL
dc.referencesBieńczyk Marek (2018), Kontener, Wielka Litera, Warszawa.pl_PL
dc.referencesChawrilska Irena (2013), Doświadczenie znaku. Ku poetyce dzieła hybrydycznego, „Zagadnienia Rodzajów Literackich” nr 56, z. 1, HDL: 11089/46073.pl_PL
dc.referencesCzermińska Małgorzata (2020), Autobiograficzny trójkąt. Świadectwo, wyznanie, wyzwanie, wyd. 2 zm., TAiWPN Universitas, Kraków.pl_PL
dc.referencesCzuchnowski Wojciech (2023), Dzbanek rozbity. Sceny z życia, choroby, śmierci i żałoby, Agora, Warszawa.pl_PL
dc.referencesDidion Joan (2021), Rok magicznego myślenia, przeł. H. Pasierska, Relacja, Warszawa.pl_PL
dc.referencesFolta-Rusin Anna (2023), „Wieczne pióro” kontra „długopis BIC”. O dwóch matrycach narracyjnych tekstów żałobnych wydanych w ostatnim dwudziestoleciu (perspektywa antropologiczna), „Ruch Literacki” z. 2, DOI: 10.24425/rl.2023.146701.pl_PL
dc.referencesGielata Ireneusz (2021), Poetyka żałobnego gestu (wokół „Kontenera” Marka Bieńczyka) [w:] Fragmenty dyskursu żałobnego, red. M. Ganczar, M. Ładoń, G. Olszański, Fundacja Terytoria Książki, Gdańsk.pl_PL
dc.referencesGrochowski Grzegorz (2000), Tekstowe hybrydy. Literackość i jej pogranicza, Fundacja na rzecz Nauki Polskiej, Wrocław.pl_PL
dc.referencesGrochowski Grzegorz (2018), Pamięć gatunków. Ponowoczesne dylematy atrybucji gatunkowej, Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa.pl_PL
dc.referencesHellich Artur (2018), Gry z autobiografią. Przemilczenia, intelektualizacje, parodie, Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa.pl_PL
dc.referencesIwasiów Inga (2002), Matka mówi, matka patrzy. Lektura feministyczna [w:] „Matka odchodzi” Tadeusza Różewicza — Rozbiory, red. I. Iwasiów, J. Madejski, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin.pl_PL
dc.referencesIwasiów Inga (2013), Umarł mi. Notatnik żałoby, Czarne, Wołowiec.pl_PL
dc.referencesKorwin-Piotrowska Dorota (2015), Białe znaki. Milczenie w strukturze oraz znaczeniu utworów narracyjnych (na przykładach z polskiej prozy współczesnej), Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.pl_PL
dc.referencesKot Dobrosław (2009), Podmiotowość i utrata, Instytut Myśli Józefa Tischnera, Kraków.pl_PL
dc.referencesLejeune Philippe (2010), „Drogi zeszycie…”, „drogi ekranie…”. O dziennikach osobistych, przeł. A. Karpowicz, M. Rodak, P. Rodak, wyb., wstęp i kom. P. Rodak, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.pl_PL
dc.referencesLipszyc Adam (2013), Peep show. Lamentacje Justyny Bargielskiej, „Teksty Drugie” nr 6.pl_PL
dc.referencesŁadoń Monika (2021), Nekromatka. O jednym przystanku żałoby w „Kochałam, kiedy odeszła” Anny Augustyniak [w:] Fragmenty dyskursu żałobnego, red. M. Ganczar, M. Ładoń, G. Olszański, Fundacja Terytoria Książki, Gdańsk.pl_PL
dc.referencesŁadoń Monika, Olszański Grzegorz (2021), Choroba współistniejąca? (planctus zamiast wstępu) [w:] Fragmenty dyskursu żałobnego, red. M. Ganczar, M. Ładoń, G. Olszański, Fundacja Terytoria Książki, Gdańsk.pl_PL
dc.referencesMarcinów Mira (2020), Bezmatek, Czarne, Wołowiec.pl_PL
dc.referencesNycz Ryszard (2001), Osoba w nowoczesnej literaturze: ślady obecności [w:] R. Nycz, Literatura jako trop rzeczywistości. Poetyka epifanii w nowoczesnej literaturze polskiej, TAiWPN Universitas, Kraków.pl_PL
dc.referencesOlszański Grzegorz (2021), Twój ból jest lepszy niż mój? (dwuaktówka literaturoznawcza) [w:] Fragmenty dyskursu żałobnego, red. M. Ganczar, M. Ładoń, G. Olszański, Fundacja Terytoria Książki, Gdańsk.pl_PL
dc.referencesOsiński Dawid Maria (2021), Hybrydy gatunkowe — między niemożliwością przejściową a poszukiwaniem pełni, „Tekstualia” nr 3(66), DOI: 10.5604/01.3001.0015.4511.pl_PL
dc.referencesPaczkowski Mikołaj (2018), „Matka odchodzi” Tadeusza Różewicza jako asamblaż narracyjny, „Zagadnienia Rodzajów Literackich” t. 61, z. 4, DOI: 10.26485/ZRL/2018/61.4/6.pl_PL
dc.referencesPakuła Mateusz (2021), Jak nie zabiłem swojego ojca i jak bardzo tego żałuję, Nisza, Warszawa.pl_PL
dc.referencesPomian Krzysztof (2006), Historia. Nauka wobec pamięci, przeł. H. Abramowicz, J. Pietrzak-Thebault, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.pl_PL
dc.referencesRodak Paweł (2011), Między zapisem a literaturą. Dziennik polskiego pisarza w XX wieku, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.pl_PL
dc.referencesRodak Paweł (2014), Semiofor [w:] Modi memorandi. Leksykon kultury pamięci, red. M. Saryusz- Wolska, R. Traba, Scholar, Warszawa.pl_PL
dc.referencesRóżewicz Tadeusz (2004), Matka odchodzi, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław.pl_PL
dc.referencesSmith Sidonie, Watson Julia (2018), Archiwa zapisów życia: czym i gdzie są?, przeł. D. Boni Menezes, „Teksty Drugie” nr 6.pl_PL
dc.referencesSpiechowicz Anna (2021), W stronę dobrego życia. Dokument osobisty w przestrzeni moralnej (o „Dzienniku” Jana Józefa Szczepańskiego), „Konteksty Kultury” z. 1, DOI: 10.4467/23531991KK.21.008.13538.pl_PL
dc.referencesSpólna Anna (2007), Nowe „Treny”? Polska poezja żałobna po II wojnie światowej a tradycja literacka, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.pl_PL
dc.referencesTabor Urszula (2014), Cierpienie i strata w narracjach autobiograficznych [w:] Biografie edukacyjne. Wybrane konteksty, red. E. Dubas, J. Stelmaszczyk, „Biografia i badanie biografii” t. 3, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.pl_PL
dc.referencesTurowski Michał (2021), Dziadka nie ma, Instant Classic, Kraków.pl_PL
dc.referencesTuszyńska Agata (2021), Ćwiczenia z utraty, wyd. nowe, uzupełnione, Marginesy, Warszawa.pl_PL
dc.referencesWard Jean (2021), „O cierniu który rozdziera nasze oczy usta teraz i w godzinie śmierci”. Czym i o czym jest „Matka odchodzi” Tadeusza Różewicza?, „Tekstualia” nr 1(64), DOI: 10.5604/01.3001.0015.0226.pl_PL
dc.referencesWicenty Justyna (2020), Kołysanka z huraganem, Dowody na Istnienie, Warszawa.pl_PL
dc.referencesWicha Marcin (2017), Rzeczy, których nie wyrzuciłem, Karakter, Kraków.pl_PL
dc.referencesZbroja Aleksandra (2021), Mireczek. Patoopowieść o moim ojcu, Agora, Warszawa.pl_PL
dc.referencesZdanowicz Aleksandra (2024), „Byłaby zbiornikiem, kontenerem zdolnym pomieścić różnorodne formy, tony i głosy”. Żałobny dyskurs Marka Bieńczyka, „Przestrzenie Teorii” nr 42, DOI: 10.14746/pt.2024.42.8.pl_PL
dc.referencesZimand Roman (1990), Diarysta Stefan Ż., Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.pl_PL
dc.identifier.doi10.26485/ZRL/2026/69.1/2
dc.relation.volume69pl_PL
dc.disciplineliteraturoznawstwopl_PL


Files in this item

Thumbnail
Thumbnail

This item appears in the following Collection(s)

Show simple item record

Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe
Except where otherwise noted, this item's license is described as Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe