Res publica est res populi: Myśl polityczno-prawna Marka Tulliusza Cycerona

Abstract

Celem pracy jest analiza myśli polityczno-prawnej Cycerona w ujęciu holistycznym, a więc ujęciu uwzględniającym współzależność kluczowych kategorii Cycerońskiej refleksji konstytucyjnej oraz wykazanie, że zależności te mają fundamentalne znaczenia dla zrozumienia refleksji ustrojowej Cycerona. Autor dokonał analizy tych zależności w twórczości Cycerona ze szczególnym uwzględnieniem dialogów polityczno-filozoficznych – De re publica i De legibus. W Cycerońskiej refleksji trudno mówić o podziale na sferę instytucjonalną i moralną, ponieważ polityka i prawo publiczne rzeczypospolitej są sprzężone z moralnością. W konstytucyjnej refleksji Cycerona tylko w warunkach ścisłego związku (jedności) prawa i moralności realizowane może być dobro wspólne. Virtus, dobro wspólne, sprawiedliwość, ustrój, prawo to kategorie, które w refleksji Cycerona są głęboko współzależne. Tylko oparta na tej współzależności organizacja-konstytucja wspólnoty może uczynić tę wspólnotę wolną – wolną od tyrana.

The aim of the work is to analyze Cicero's political and legal thought from a holistic perspective, i.e. an approach that takes into account the interdependence of the key categories of Cicero's constitutional reflection, and to demonstrate that these dependencies are of fundamental importance for understanding Cicero's political reflection. The author analyzed these relationships in Cicero's works, with particular emphasis on the political-philosophical dialogues – De re publica and De legibus. In Cicero's reflection, it is difficult to speak of a division into the institutional and moral spheres, because the politics and public law of the republic are linked to morality. In Cicero's constitutional reflection, only in conditions of close connection (unity) of law and morality can the common good be realized. Virtus, common good, justice, form of government, law are categories that are deeply interdependent in Cicero's reflection. Only the organization-constitution of the community based on this interdependence can make this community free – free from the tyrant.