Show simple item record

dc.contributor.authorBielas, Bartłomiej
dc.contributor.editorPłuciennik, Jarosław
dc.contributor.editorSzul, Szymon
dc.contributor.editorZatora, Anna
dc.date.accessioned2026-02-04T07:22:39Z
dc.date.available2026-02-04T07:22:39Z
dc.date.issued2025
dc.identifier.citationBielas, B. (2025). Tylko tchórze i kobiety pragną pokoju. Wokół satyry Adolfa Nowaczyńskiego "Wojna wojnie". Zagadnienia Rodzajów Literackich, 68(2), 141–159. https://doi.org/10.26485/ZRL/2025/68.2/7pl_PL
dc.identifier.issn0084-4446
dc.identifier.urihttp://hdl.handle.net/11089/57414
dc.description.abstractThe article presents an analysis of Adolf Nowaczyński’s 1927 comedy Wojna wojnie. Warchoł i Miroluba. Komedja Arystofanesoska [War on War. Warchoł and Miroluba. An Aristophanic Comedy]. The play is a loose paraphrase of Aristophanes’ Lysistrata and The Knights. The article places particular emphasis on how Wojna wojnie expresses fear of pacifism and female power. Using satire, Nowaczyński criticizes the Sanation government and mocks pacifist attitudes and women’s emancipation efforts, which he perceives as a threat to “masculine” strength and national identity. In the imagination of the National Democracy circles with which Nowaczyński was affiliated, pacifism is associated with Jewish conspiracies and the feminization of society, and is seen as a sign of national weakness. By exaggerating and ridiculing these social phenomena, Nowaczyński’s comedy becomes an expression of the era’s anxieties — that progressive movements might undermine the moral and cultural foundations of Poland. The article also uses the comedy as a pretext for a broader discussion of pacifism in interwar Poland, examining how it was perceived, debated, and criticized within right-wing public discourse. In Wojna wojnie, pacifism does not appear as a noble ethical stance but as a dangerous phenomenon that threatens national strength and is equated with submission and the betrayal of traditional values such as strength, honor, and duty to the homeland.pl_PL
dc.language.isoplpl_PL
dc.publisherŁódzkie Towarzystwo Naukowe; Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiegopl_PL
dc.relation.ispartofseriesZagadnienia Rodzajów Literackich;2
dc.rightsUznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe*
dc.rights.urihttp://creativecommons.org/licenses/by/4.0/*
dc.subjectAdolf Nowaczyńskipl_PL
dc.subjectpacifismpl_PL
dc.subjectinterwar periodpl_PL
dc.subjectgynocracypl_PL
dc.subjectanti-Semitismpl_PL
dc.titleTylko tchórze i kobiety pragną pokoju. Wokół satyry Adolfa Nowaczyńskiego "Wojna wojnie"pl_PL
dc.title.alternativeOnly Cowards and Women Long for Peace. On Adolf Nowaczyński’s Satire "War on War" ("Wojna wojnie")pl_PL
dc.typeArticlepl_PL
dc.page.number141-159pl_PL
dc.contributor.authorAffiliationUniwersytet Śląski w Katowicach, Instytut Literaturoznawstwapl_PL
dc.identifier.eissn2451-0335
dc.references(b.a.) (1927), (b.tyt.), „Wiadomości Literackie” nr 40.pl_PL
dc.referencesBergmann Olaf (2013), „Prosto z mostu” wobec problematyki żydowskiej w Trzeciej Rzeszy, „Przegląd Zachodni” nr 2.pl_PL
dc.referencesBourdieu Pierre (2004), Męska dominacja, przeł. L. Kopciewicz, Oficyna Naukowa, Warszawa.pl_PL
dc.referencesBurek Tomasz (1975), Problem wojny, rewolucji i niepodległości w zwierciadle prozy narracyjnej [w:] Literatura Polska 1918–1975, t. 1, red. A. Brodzka, H. Zaworska, S. Żółkiewski, Wiedza Powszechna, Warszawa.pl_PL
dc.referencesCat-Mackiewicz Stanisław (1926), Jubileusz Nowaczyńskiego, „Słowo” nr 272.pl_PL
dc.referencesDomagalska Małgorzata (2004), Antysemityzm dla inteligencji?, Żydowski Instytut Historyczny, Warszawa.pl_PL
dc.referencesFilochowski Wacław (1927), „Wojna wojnie” Nowaczyńskiego, „Gazeta Warszawska Poranna” nr 307.pl_PL
dc.referencesGrydzewski Mieczysław (1925), Przegląd prasy, „Wiadomości Literackie” nr 38.pl_PL
dc.referencesGrzymała-Siedlecki Adam (1927), Z teatrów, „Kurier Warszawski” nr 306.pl_PL
dc.referencesJakowska Krystyna (1977), Z dziejów ekspresjonizmu w Polsce. Wokół „Soli ziemi”, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.pl_PL
dc.referencesJanion Maria (2007), Płacz generała. Eseje o wojnie, Wydawnictwo Sic!, Warszawa.pl_PL
dc.referencesJaniszewski Tomasz (1932), Wojna obronna ze stanowiska eugeniki, Lekarz Naukowy, Warszawa.pl_PL
dc.referencesKieżuń Anna (1993), Spór z tradycją romantyczną. O działalności pisarskiej Adolfa Nowaczyńskiego, Dział Wydawnictw Filii UW, Białystok.pl_PL
dc.referencesKłuszyńska Dorota (1928), Święto robotnicze, „Głos Kobiet” nr 5.pl_PL
dc.referencesKotarbiński Tadeusz (1937), Słowo wstępne [w:] A. Nilsson, ABC ruchu na rzecz pokoju, Księgarnia F. Hoesicka, Warszawa.pl_PL
dc.referencesKożuchowski Adam (2018), „Jak trawa przy drodze”: wojna cywilów i pacyfistów w literaturze polskiej [w:] Metamorfozy społeczne. Perspektywy przegranych i zwycięzców Wielkiej Wojny: zbiorowe tożsamości i indywidualne doświadczenia w Europie Środkowo-Wschodniej (1914– 1921), red. A. Nowak, Warszawa.pl_PL
dc.referencesŁanowski Jerzy (1973), O najdawniejszej komedii [w:] Arystofanes, Lizystrata, przeł. S. Srebrny, Teatr Współczesny, Wrocław.pl_PL
dc.referencesMalik Jakub (2002), Adolf Nowaczyński. Między modernizmem a pozytywizmem, Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin.pl_PL
dc.referencesNacjonalizm (b.r.) [hasło] [w:] Encyklopedia PWN, encyklopedia.pwn.pl/haslo/nacjonalizm; 3945094.html [dostęp: 24.08.2025].pl_PL
dc.referencesNowaczyński Adolf (1926), Odrodzenie moralne, „Słowo Pomorskie” nr 118 [w:] Z bojów Adolfa Nowaczyńskiego, t. 2, (2016), red. A. Meller, S. Kosiorowski, Wydawnictwo von Borowiecky, Warszawa.pl_PL
dc.referencesNowaczyński Adolf (1928), Wojna wojnie. Warchoł i Miroluba. Komedja Arystofanesoska, Księgarnia F. Hoesicka, Warszawa.pl_PL
dc.referencesNowaczyński Adolf (1931), Miscellanea, „Myśl Narodowa” nr 25.pl_PL
dc.referencesNowaczyński Adolf (1932), Ofensywa. Pro domo sua, „Myśl Narodowa” nr 26.pl_PL
dc.referencesPannenkowa Irena (1927), Wojna wojnie, „Warszawianka” nr 305.pl_PL
dc.referencesPluta Janusz Julian (1986), „Przeciw przemocy” — pacyfizm i pacyfiści w dwudziestoleciu międzywojennym, „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny. Prace Historycznoliterackie” nr 10.pl_PL
dc.referencesPodhorska-Okołów Stefania (1927), Z teatrów, „Bluszcz” nr 47.pl_PL
dc.referencesRakoczy Marta (2022), Państwo, naród, eugenika [w:] M. Rakoczy, Władza liter. Polskie procesy modernizacyjne a awangarda, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.pl_PL
dc.referencesRawiński Marian (1975), Dramat [w:] Literatura Polska 1918–1975, t. 1, red. A. Brodzka, H. Zaworska, S. Żółkiewski, Wiedza Powszechna, Warszawa.pl_PL
dc.referencesRembieliński Jan (1926), O wolności słowa, „Myśl Narodowa” nr 40.pl_PL
dc.referencesRogacki Henryk Izydor (1993), Nowaczyński w teatrze [w:] A. Nowaczyński, Porachunki i projekty, Wydawnictwo „Wiedza o Kulturze” Fundacji dla Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.pl_PL
dc.referencesSkiwski Jan Emil (1927), Antynomje, „Myśl Narodowa” nr 14.pl_PL
dc.referencesSłojewski Jan Zbigniew (1957), Pamflet bez żądła, „Współczesność” nr 10.pl_PL
dc.referencesSontag Susan (2023), Widok cudzego cierpienia, przeł. S. Magala, Wydawnictwo Karakter, Kraków.pl_PL
dc.referencesSopicki Stanisław (1927), Pacyfizm. Zagadnienia wojny i pokoju, Krakowska Drukarnia Nakładowa, Kraków.pl_PL
dc.referencesSzanter Stanisław (1948), Socjologia kobiety, Wydawnictwo B. Kądziela, Warszawa.pl_PL
dc.referencesSzatyńska-Siemionowa Alicja (1973), „Lizystrata” na scenach polskich [w:] Arystofanes, Lizystrata, przeł. S. Srebrny, Teatr Współczesny, Wrocław.pl_PL
dc.referencesSzczepaniak Monika (2017), Komedia wojskowości [w:] Habitus żołnierski w literaturze i kulturze polskiej w kontekście Wielkiej Wojny, TAiWPN Universitas, Kraków.pl_PL
dc.referencesSzczutowski Stanisław (1926), Paneuropa, „Myśl Narodowa” nr 31.pl_PL
dc.referencesŚmiechowicz Olga (2014), „Lizystrata dla dekadenckiej epoki” — wprowadzenie komedii Arystofanesa do kultury czytelniczej w okresie Młodej Polski, „Scripta Classica” nr 11.pl_PL
dc.referencesŚmiechowicz Olga (2022), To jest kurwa dramat [w:] Arystofanes, Lizystrata, przeł. O. Śmiechowicz, Wydawnictwo Biblioteki Śląskiej, Katowice.pl_PL
dc.referencesŚmieja Wojciech (2024), Po męstwie, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec.pl_PL
dc.referencesŚwiętochowski Aleksander (1928), Liberum Veto, „Myśl Narodowa” nr 19.pl_PL
dc.referencesTobera Marek (1992), „Z balkonu na bruk” (Adolf Nowaczyński), „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” nr 3–4.pl_PL
dc.referencesTomasik Tomasz (2013), Wojna — męskość — literatura, Akademia Pomorska w Słupsku, Słupsk.pl_PL
dc.referencesTramer Maciej (2022), Spoufalić się z „Lizystratą” [w:] Arystofanes, Lizystrata, przeł. O. Śmiechowicz, Wydawnictwo Biblioteki Śląskiej, Katowice.pl_PL
dc.referencesWandurski Witold (1928), Wojna wojnie, „Dźwignia” nr 7.pl_PL
dc.referencesWasilewski Zygmunt (1927), Komedia Attycka Nowaczyńskiego, „Myśl Narodowa” nr 24.pl_PL
dc.referencesWeiss Tomasz (1962), Adolf Nowaczyński jako krytyk literacki [w:] Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Katowicach, Wydawnictwo Prace Naukowe WSP, Katowice.pl_PL
dc.referencesWittlin Józef (2021), Wojna, pokój i dusza poety [w:] Orfeusz w piekle XX wieku, Instytut Literatury, Kraków.pl_PL
dc.referencesWojna wojnie! (b.r.) [hasło] [w:] Encyklopedia teatru polskiego, encyklopediateatru.pl/przedstawienie/ 30999/wojna-wojnie# [dostęp: 24.08.2025].pl_PL
dc.identifier.doi10.26485/ZRL/2025/68.2/7
dc.relation.volume68pl_PL
dc.disciplineliteraturoznawstwopl_PL
dc.disciplinenauki o kulturze i religiipl_PL


Files in this item

Thumbnail
Thumbnail

This item appears in the following Collection(s)

Show simple item record

Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe
Except where otherwise noted, this item's license is described as Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe