Charakterystyka podatków dochodowych i od obrotu w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej

Abstract

Celem artykułu jest charakterystyka konstrukcji podatków dochodowych i od obrotu w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz zbadanie ich wpływu na kształt reformy przeprowadzonej w latach 1989–1993. Badanie zostało przeprowadzone w sposób opisowy i wyjaśniający. Na podstawie analizy stosownych aktów prawnych przedstawiono proces ewolucji: podatku dochodowego, podatku obrotowego, podatku rolnego oraz opłaty skarbowej z tytułu wykonywania rzemiosła i karty podatkowej. Stwierdzono, że system podatkowy w PRL był umotywowany czynnikami pozaekonomicznymi i dyskryminował prywatnych przedsiębiorców, a także zauważono, że koncepcje wypracowane w tamtym okresie wywarły istotny wpływ na formę podatków dochodowych oraz im pokrewnych po 1989 r. Ponadto wykazano, że podatek obrotowy od j.g.u. po reformie z 1982 r. stał się zobowiązaniem wielofazowym.

The aim of this article is to characterize the structure of income and turnover taxes in the Polish People’s Republic and to examine their impact on the shape of the reform carried out in 1989–1993. The study was conducted in a descriptive and explanatory manner. Based on an analysis of relevant legal acts, the process of evolution was presented: income tax, turnover tax, agricultural tax, stamp duty for crafts, and the tax card. It was found that tax system in the PPR was motivated by non-economic factors and discriminated against private entrepreneurs. It was also noted that the concepts developed at that period had a significant impact on the shape of income and related taxes after 1989. Furthermore, it was shown that the turnover tax for stateowned enterprises became a multi-phase after the 1982 reform.