Mikropłatności kryptowalutowe w dark webie jako narzędzie finansowania handlu ludźmi: kwalifikacja prawnokarna „micro-layeringu” i decentralizacji odpowiedzialności w świetle TFR/MiCA oraz art. 299, 189a i 258 k.k.

Abstract

The article provides a criminal law analysis of cryptocurrency micropayments used in the dark web infrastructure as a mechanism for financing human trafficking, focusing on the phenomenon of ‘micro-layering’ – the fragmentation of the value stream into numerous small transfers and the switching of on-/off-chain and cross-chain settlement channels in order to make it difficult to identify the origin and forfeit the property. From a dogmatic perspective, I demonstrate that micro-layering constitutes an executive technique under Article 299 § 1 of the Criminal Code (obstructing the determination of origin, location, detection, seizure or forfeiture), which – with an exploitative source of funds – coincides with Article 189a of the Criminal Code, and in platform configurations with a permanent division of roles, also with Article 258 of the Criminal Code. A systemic analysis places this classification within the EU architecture: the Regulation on information accompanying transfers of funds and certain crypto-assets (Transfer of Funds Regulation, TFR) ‘illuminates’ the edges of the sequence where there is a payment service provider or a crypto-asset service provider (CASP), while the Markets in Crypto-Assets (MiCA) Regulation organises the circle of service providers ‘for the customer’, maintaining neutrality towards non-custodial infrastructure. At the methodological level, I combine linguistic, systemic and purposive interpretation with mapping of payment sequences per sequence (rather than per transaction) and with an evidentiary standard based on combining data from the ‘edges’ of the TFR/EBA Guidelines with on-/off-chain material off-chain material, with a clear distinction between facts and inferences. On this basis, I formulate proposals de lege ferenda: (a) ‘micro-Travel Rule’ – short-term aggregation of related transfers at TFR addressees; (b) addition to Article 299 of the Criminal Code on ‘sequential layering’; (c) targeted obligations of ‘gatekeepers’ towards commercial, fiduciary services ‘for the benefit of the customer’; (d) a ‘quick freeze’ mode (48–72 hours) linked to EU cooperation instruments; (e) standard expert opinions with quality metrics. At the same time, I emphasise the limits of proportionality (GDPR; EU Charter of Fundamental Rights) and the CJEU line limiting universal disclosure solutions in favour of targeted obligations of addressees. The article shows that without a legislative revolution, it is possible to achieve real ‘sequence visibility’ and protect victims of human trafficking more effectively, while maintaining technological neutrality and procedural guarantees.

Artykuł podejmuje prawnokarną analizę mikropłatności kryptowalutowych wykorzystywanych w infrastrukturze ukrytej (dark web) jako mechanizmu finansowania handlu ludźmi, koncentrując się na zjawisku „micro-layeringu” – rozdrabnianiu strumienia wartości na liczne drobne transfery oraz przełączaniu kanałów rozliczeniowych on-/off-chain i międzyłańcuchowo w celu utrudnienia identyfikacji pochodzenia oraz przepadku mienia. W perspektywie dogmatycznej wykazuję, że mikrowarstwowanie stanowi technikę wykonawczą znamion z art. 299 § 1 k.k. (utrudnianie ustaleń co do pochodzenia, miejsca, wykrycia, zajęcia lub przepadku), która – przy eksploatacyjnym źródle środków – wchodzi w zbieg z art. 189a k.k., a w konfiguracjach platformowych z trwałym podziałem ról także z art. 258 k.k. Analiza systemowa osadza tę kwalifikację w architekturze unijnej: rozporządzenie w sprawie informacji towarzyszących transferom środków pieniężnych i niektórych kryptoaktywów (Transfer of Funds Regulation, TFR) „oświetla” brzegi sekwencji tam, gdzie występuje dostawca usług płatniczych lub dostawca usług w zakresie kryptoaktywów (CASP), natomiast rozporządzenie w sprawie rynków kryptoaktywów (Markets in Crypto-Assets, MiCA) porządkuje krąg usługodawców „na rzecz klienta”, utrzymując neutralność wobec infrastruktury non-custodial. W warstwie metodologicznej łączę wykładnię językową, systemową i celowościową z mapowaniem sekwencji płatniczych per sekwencja (a nie per transakcja) oraz ze standardem dowodowym opartym na łączeniu danych z „brzegów” TFR/Wytycznych EBA z materiałem on-/off-chain, przy jawnym rozróżnieniu faktów i inferencji (EBA, 2024). Na tej podstawie formułuję postulaty de lege ferenda: (a) „micro-Travel Rule” – agregacja krótkookresowa transferów powiązanych u adresatów TFR; (b) dopowiedzenie art. 299 k.k. o „warstwowanie sekwencyjne”; (c) celowane obowiązki gatekeeperów wobec komercyjnych, powierniczych usług „na rzecz klienta”; (d) szybki tryb quick freeze (48–72 godziny) zszyty z unijnymi instrumentami współpracy; (e) standard opinii biegłych z metrykami jakości. Jednocześnie akcentuję granice proporcjonalności oraz linię TSUE ograniczającą rozwiązania powszechnej jawności na rzecz celowanych obowiązków adresatów. Artykuł pokazuje, że bez rewolucji legislacyjnej można uzyskać realną „widoczność sekwencji” i skuteczniej chronić ofiary handlu ludźmi, zachowując neutralność technologiczną i gwarancje procesowe.