| dc.contributor.author | Wosio, Zofia | |
| dc.date.accessioned | 2026-04-24T06:28:39Z | |
| dc.date.available | 2026-04-24T06:28:39Z | |
| dc.date.issued | 2026-04-21 | |
| dc.identifier.issn | 0860-7435 | |
| dc.identifier.uri | http://hdl.handle.net/11089/58184 | |
| dc.description.abstract | Chęć mentalnego przeniesienia się do fikcyjnych rzeczywistości towarzyszy ludzkości od wieków. Jednak stanowi to nie tylko formę ucieczki od problemów codzienności, ale również sposób na chwilowe ukojenie i odpoczynek. W tym procesie zasadniczą rolę odgrywa popkultura, umożliwiająca twórcom kreowanie wyobrażonych miejsc, szczególnie w dziełach fantastycznych. Przykładem jest filmowa saga Gwiezdnych Wojen, w której George Lucas stworzył kosmiczne uniwersum o cechach allotopii. Otóż świat Galaktyki jest całkowicie inny od znanej ludziom rzeczywistości i możliwy do samodzielnego poznania. Entuzjaści mogą go eksplorować poprzez liczne filmy, książki, gry czy tytuły prasowe. Celem artykułu jest omówienie problematyki kreacji fikcyjnych światów alternatywnych oraz ich funkcjonowania w kulturze popularnej. Przeprowadzone badania mogą stanowić inspirację do podjęcia kolejnych działań naukowych w tym zakresie. | pl |
| dc.description.abstract | The desire to mentally transfer to fictional realities has accompanied humanity for centuries. However, it is not only a form of escape from everyday problems but also a way to temporarily soothe and rest. Popular culture plays a crucial role in this process, enabling creators to develop imagined worlds, especially in fantasy works. An example is the Star Wars film saga, in which George Lucas created a cosmic universe with the characteristics of an allotopy. The Galaxy is completely different from the reality known to humans and can be explored independently. Enthusiasts can immerse themselves in it through numerous movies, books, games or the press. The aim of this article is to discuss the issue of creating fictional alternative worlds and their role within popular culture. The research conducted may serve as an inspiration for further scientific research in this field. | en |
| dc.language.iso | pl | |
| dc.publisher | Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego | pl |
| dc.relation.ispartofseries | Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum;40-41 | pl |
| dc.rights.uri | https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 | |
| dc.subject | alternative reality | en |
| dc.subject | popular culture | en |
| dc.subject | worldbuilding | en |
| dc.subject | allotopy | en |
| dc.subject | Star Wars | en |
| dc.subject | rzeczywistość alternatywna | pl |
| dc.subject | kultura popularna | pl |
| dc.subject | światotwórstwo | pl |
| dc.subject | allotopia | pl |
| dc.subject | Gwiezdne Wojny | pl |
| dc.title | Poza tu i teraz, czyli alternatywne rzeczywistości w kulturze popularnej (na przykładzie uniwersum Gwiezdnych Wojen) | pl |
| dc.title.alternative | Beyond the Here and Now: Alternative Realities in Popular Culture (with the Star Wars Universe as an Example) | en |
| dc.type | Article | |
| dc.page.number | 143-164 | |
| dc.contributor.authorAffiliation | Uniwersytet Łódzki, Katedra Informatologii i Bibliologii | pl |
| dc.identifier.eissn | 2450-1336 | |
| dc.references | Andruczyk, Krzysztof (2023). Rzeczywistość stała się więzieniem. Lekarstwem na zmorę współczesności mogą być Tolkien i Sapkowski. W: Holistic [online]. Pobrano 7 stycznia 2023 r. z: https://cutt.ly/9wH2o24O | pl |
| dc.references | Baumard, Nicolas, Dubourg, Edgar (2022). Why imaginary worlds? The psychological foundations and cultural evolution of fictions with imaginary worlds. Behavioral and Brain Sciences, 45, 1–72. | pl |
| dc.references | Baver, Kristin, Fry, Jason, Horton, Cole, Richau, Amy, Sandell, Clayton (2024). Star Wars. Chronologia. Ożarów Mazowiecki: Wydawnictwo Olesiejuk. | pl |
| dc.references | Dąbrowska, Justyna (2016). Badanie światów fikcjonalnych – allotopie. Acta Humana, 7, 215–217. | pl |
| dc.references | Denker, Oliver (1997). Gwiezdne wojny. Jak powstawała kosmiczna trylogia. Poznań: Wydawnictwo InRock. | pl |
| dc.references | Dukaj, Jacek (2010). Stworzenie świata jako gałąź sztuki. W: Tygodnik Powszechny [online]. Pobrano 7 stycznia 2024 r. z: https://www.tygodnikpowszechny.pl/stworzenie-swiata-jako-galaz-sztuki-144587 | pl |
| dc.references | Eskapizm (2024). W: Mazowieckie Stowarzyszenie Psychologiczne [online]. Pobrano 29 stycznia 2023 r. z: https://tiny.pl/06kpcx69 | pl |
| dc.references | Fikcja (2014). W: Wielki słownik języka polskiego [online]. Pobrano 7 stycznia 2024 r. z: https://wsjp.pl/haslo/podglad/41903/fikcja/4506261/wymysl | pl |
| dc.references | Force Planet. W: Star Wars Databank [online]. Pobrano 10 kwietnia 2025 r. z: https://www.starwars.com/databank/force-planet | pl |
| dc.references | Galaktyka (2017). W: Biblioteka Ossus [online]. Pobrano 10 marca 2025 r. z: https://ossus.pl/biblioteka/Galaktyka | pl |
| dc.references | Gray, Claudia (2023). Star Wars: Mistrz i uczeń. Ożarów Mazowiecki: Wydawnictwo Olesiejuk. | pl |
| dc.references | Grzegorczyk, Wojciech (2015). Wybrane problemy zarządzania i finansów. Studia przypadków. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. | pl |
| dc.references | Gwiezdne Wojny: Załoga rozbitków, Stany Zjednoczone, 2024, reż. Kwan, Dan, Lowery, David, Schreier, Jake i in. [Disney+]. | pl |
| dc.references | Hernes, Michał (2023). Nocny Stolik #90. Andrzej Sapkowski: książki mnie ukształtowały i sprawiły, że sam zacząłem pisać. W: Instytut Książki [online]. Pobrano 29 stycznia 2023 r., z: https://tiny.pl/c36bv | pl |
| dc.references | jSarek (2010). W: StarWars.com Blogs [online]. Pobrano 11 kwietnia 2025 r. z: https://tiny.pl/rmj7xzzs | pl |
| dc.references | Krajewski, Marek (2005). Kultury kultury popularnej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM. | pl |
| dc.references | Krajewski, Mirosław (2020). O metodologii nauk i zasadach pisarstwa naukowego. Płock: WN NOVUM. | pl |
| dc.references | Krawiec, Bartosz (2025). Było sobie Śródziemie – rzecz o Tolkienie. W: Gazeta Kongresy [online]. Pobrano 18 lipca 2025 r. z: https://www.gazetakongresy.pl/bylo-sobie-srodziemie-rzecz-o-tolkienie/ | pl |
| dc.references | Maj, Krzysztof M. (2015). Allotopie. Topografia światów fikcjonalnych. Kraków: Universitas. | pl |
| dc.references | Maj, Krzysztof M. (2019). Światotwórstwo w fantastyce: od przedstawienia do zamieszkiwania. Kraków: Universitas. | pl |
| dc.references | Maj, Krzysztof M. (2021). Światotwórstwo i gry wideo. Nowy Napis Co Tydzień [online], 107. | pl |
| dc.references | Ministerstwo Edukacji Narodowej. Kultura popularna. W: Zintegrowana Platforma Edukacyjna [online]. Pobrano 30 lipca 2025 r. z: https://tiny.pl/9yh3182p | pl |
| dc.references | Myrdzik, Barbara (2018). Czy immersja jest nową poetyką odbioru? Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Ad Didacticam Litterarum Polonarum Et Linguae Polonae Pertinentia, 9, 35–44. | pl |
| dc.references | Niewiadomski, Andrzej, Smuszkiewicz, Antoni (2012). Świat alternatywny. W: Encyklopedia Fantastyki [online]. Pobrano 24 listopada 2023 r. z: https://tiny.pl/c86pb | pl |
| dc.references | Piech, Wiktor (2023). Żyjemy w kilku światach jednocześnie? Teoria rozpala wyobraźnię naukowców! W: Interia. Geekweek [online]. Pobrano 28 stycznia 2023 r, z: https://tiny.pl/rf299h4s | pl |
| dc.references | Piramida motywacji Maslowa (2020). W: ABK UMED [online]. Pobrano 15 lipca 2025 r. z: https://abk.umed.pl/piramida-motywacji-maslowa/ | pl |
| dc.references | Radzka, Anika (2002). Światy alternatywne w fantasy. W: Hobbicka Norka [online]. Pobrano 24 listopada 2023 r. z: https://www.tolkien.com.pl/hobbickanorka/artykuly/alter.html | pl |
| dc.references | Sibierska, Marta (2015). Immersja a światy alternatywne: w poszukiwaniu nowego formatu dla literatury. W: Błaszkowska, Marta, Kleczkowska, Katarzyna, Kuchta, Anna, Malita, Joanna, Pisarek, Izabela, Waczyński, Piotr, Wodyńska, Kama (red. nauk.), Monografia naukowa – światy alternatywne (s. 145–154). Kraków: AT Wydawnictwo. | pl |
| dc.references | Siuda, Piotr (2011). Homogenizacja i amerykanizacja globalnej popkultury. Kultura–Historia–Globalizacja, 10, 185–197. | pl |
| dc.references | Światy przedstawione w grach: fantasy, realizm, sci-fi i gry z otwartymi światami (2023). W: CAsfera [online]. Pobrano 7 stycznia 2024 r. z: https://www.casfera.pl/swiaty-przedstawione-w-grach-fantasy-realizm-sci-fi-i-gry-z-otwartymi-swiatami/ | pl |
| dc.references | The Star Wars Galaxy (2025). W: Star Wars [online]. Pobrano 20 lipca 2025 r. z: https://www.starwars.com/star-wars-galaxy-map | pl |
| dc.references | Tolkien, John Ronald Reuel (1998). Drzewo i liść oraz Mythopoeia. Poznań: Zysk i S-ka. | pl |
| dc.references | Urbaniak-Piotrowska, Marta (2023). Eskapizm – na czym polega? Omawiamy przyczyny i objawy. W: Zwierciadło [online]. Pobrano 7 stycznia 2023 r. z: https://cutt.ly/UwH2u0UA | pl |
| dc.references | What is Aurebesh. W: Aurebesh.org [online]. Pobrano 11 kwietnia 2025 r., z: https://aurebesh.org/ | pl |
| dc.references | Znaczenia i definicje „eskapizm”. W: Słownik Glosbe [online]. Pobrano 29 stycznia 2023 r. z: https://pl.glosbe.com/pl/pl/eskapizm | pl |
| dc.references | Żabicki, Piotr. Popkultura w otoczeniu nauki. W: Nauka UJ [online]. Pobrano 30 lipca 2025 r. z: https://tiny.pl/8hzs3xc6 | pl |
| dc.contributor.authorEmail | zofia.wosio@edu.uni.lodz.pl | |
| dc.identifier.doi | 10.18778/0860-7435.40.07 | |