Zdarzenia artystyczne jako impuls transformujący miasto na przykładzie Łodzi po 1989 r.

Abstract

W pracy problematyzowana jest rola wiedzy ukrytej w działaniach artystycznych jako impulsu transformującego miasto. Problem ten rozpatrywany jest w odniesieniu do czterech przypadków zdarzeń artystycznych, które stanowią wyzwanie dla miejskiej codzienności i norm regulujących życie zbiorowości. Stanowią próby upodmiotowienia się jednostek i grup w obliczu globalnej władzy performansu, opisanej przez performatyka Jona McKenziego. Praca składa się z dwóch części; rozdziały części I omawiają ramy metodologiczne użyte do opisu przypadków. Artystyczne próby wpływu na zbiorowość miejską podzielone zostały na dwa modele: antycypująco-wdrożeniowy, gdzie artysta planuje zorganizowaną na nowo miejską codzienność, i diagnozująco-interwencyjny, gdzie identyfikowanie i problematyzowanie sytuacji miejskiej zbiorowości ma prowadzić do zmiany norm. Przedstawione przypadki są reprezentatywne dla drugiego modelu. Kluczowe pytania dotyczą wiedzy o procesach miejskich, jaką możemy zdobyć poprzez uczestnictwo w działaniach artystycznych, oraz tego, jak tego rodzaju wiedza może wpływać na miasto i stawać się impulsem do jego zmiany. Część II pracy to opis i analiza czterech przypadków zdarzeń artystycznych realizowanych na terenie Łodzi zmagającej się z nową społeczno-ekonomiczną sytuacją po upadku przemysłu w 1989 roku: Pomnik Kamienicy 2011, Focus Łódź Biennale 2010 / Tautologie Śródmiejskie, akcja Spüren zespołu Jude (2003) i performans 18 rzek duetu Przepraszam. Ostatnim rozdziałem jest podsumowanie, które ukazuje działania artystyczne jako formy dystrybucji wiedzy, a rolę artystów w miejskiej zbiorowości opisuje w kontekście figury challengera rzucającego wyzwanie performatywnej władzy i działającego w cieniu katastrofy.

The paper discusses the role of hidden knowledge in artistic activities as a transformative impulse for the city. This problem is examined in relation to four cases of artistic events that challenge urban everyday life and the norms regulating collective existence. These cases attempt to empower individuals and groups in the face of the global power of performance, as described by the performance theorist Jon McKenzie. The work consists of two parts; the chapters of Part I discuss the methodological framework used to describe the cases. Artistic attempts to influence urban collectives are divided into two models: anticipatory-implementative, where the artist plans a reorganized urban everyday life, and diagnostic-interventional, where identifying and problematizing the urban collective situation aims to change norms. The presented cases are representative of the second model. Key questions concern the knowledge about urban processes that we can acquire through participation in artistic activities, and how this type of knowledge can influence the city and serve as an impulse for its transformation. Part II of the work provides a description and analysis of four cases of artistic events carried out in Łódź, which has been struggling with a new socio-economic situation since the collapse of industry in 1989: the Monument of the Tenement House 2011, Focus Łódź Biennale 2010 / Urban Tautologies, the action "Spüren" by the Jude group (2003), and the performance "18 Rzek" by the duo Przepraszam. The final chapter is a summary that presents artistic activities as forms of knowledge distribution and describes the role of artists in urban collectives in the context of the figure of the challenger, challenging performative power and operating in the shadow of catastrophe.