Pies przewodnik w przestrzeni XXI-wiecznych reprezentacji niepełnosprawności. Propozycje lekturowe i ich adaptacja na lekcjach języka polskiego

Abstract

W artykule podejmuję problem roli psów jako przewodników, towarzyszy i terapeutów w literaturze adresowanej do młodych czytelników. Analiza została oparta na dwóch wybranych utworach: Elcia i Kropka. Tajemnica zaginionych szczeniąt Megan Rix oraz Xirto, pies przewodnik mojej mamy Katarzyny Śpiewak. W obu tekstach czworonożni przyjaciele odgrywają istotną rolę w życiu osób z niepełnosprawnościami, stając się nie tylko wsparciem dla bohaterek w mierzeniu się z ograniczeniami, lecz także źródłem miłości, radości i inspiracji. Artykuł ukazuje, w jaki sposób literatura dziecięca przybliża czytelnikom wpływ zwierząt na życie bohaterów, przekazując podstawowe wartości, takie jak akceptacja, współczucie, szacunek, przyjaźń oraz dojrzewanie. Historie postaci, połączone z głęboką relacją z psem przewodnikiem, przełamują stereotypy dotyczące wykluczenia i niepełnosprawności, ucząc dzieci reagowania na potrzeby innych oraz rozwijając w nich wrażliwość i empatię.

In my article I address the role of dogs as guides, companions and therapists in literature aimed at young readers. The analysis is based on two selected works: Elcia and Dot. The mystery of the missing puppies by Megan Rix and Xirto, my mom’s guide dog by Katarzyna Śpiewak. In both works, four-legged friends play a significant role in the lives of people with disabilities, being not only a support to the heroines in their struggles with limitations, but also a source of love, joy and inspiration. The thesis discusses how children’s literature brings readers closer to the influence of animals on the lives of heroes, conveying basic values i.e. acceptance, compassion, respect, friendship and growing up. Character stories combined with a deep relationship with a guide dog break down stereotypes of disenfranchisement, teaching children to respond to the needs of others, fostering in them traits of sensitivity and empathy.