| dc.contributor.author | Skorupska, Weronika | |
| dc.date.accessioned | 2026-07-29T10:45:40Z | |
| dc.date.available | 2026-07-29T10:45:40Z | |
| dc.date.issued | 2026-07-28 | |
| dc.identifier.issn | 0208-600X | |
| dc.identifier.uri | http://hdl.handle.net/11089/58914 | |
| dc.description.abstract | This article addresses the issue of new cooperativism in Poland. The research objective was to describe and thereby gain a better understanding of a new form of exercising civic agency through cooperative institutions, particularly in the context of rapid technological change and the development of the digital society. Another objective was to conduct a preliminary assessment of the potential of new cooperativism as a space for building civic agency, especially in Poland, where cooperative traditions are rich but currently require adaptation to the realities of the 21st century. A case study was conducted, analysing the narratives and contents of materials produced by cooperatives, including internal and organisational documents, websites, and social media. | en |
| dc.description.abstract | Artykuł podejmuje problematykę nowego kooperatyzmu w Polsce. Zamierzeniem badawczym było opisanie, a poprzez to lepsze rozpoznanie nowej formy realizacji podmiotowości obywatelskiej poprzez instytucje kooperatyzmu, szczególnie w kontekście dynamicznych przemian technologicznych i rozwoju cyfrowego społeczeństwa. Celem było także wstępne rozpoznanie potencjału nowego kooperatyzmu jako przestrzeni budowania podmiotowości obywatelskiej, zwłaszcza w Polsce, gdzie tradycje spółdzielczości są bogate, lecz obecnie wymagają adaptacji do realiów XXI w. Przeprowadzono opis studium przypadku, analizując narracje i treści materiałów produkowanych przez kooperatywy, w tym dokumenty wewnętrzne, organizacyjne, strony internetowe oraz media społecznościowe. | pl |
| dc.description.sponsorship | Działania IV.4.1 „Kompleksowy program wsparcia dla doktorantów UW” Programu „Inicjatywa Doskonałości–Uczelnia Badawcza”. | |
| dc.language.iso | pl | |
| dc.publisher | Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego | pl |
| dc.relation.ispartofseries | Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica;97 | pl |
| dc.rights.uri | https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 | |
| dc.subject | kooperatyzm | pl |
| dc.subject | spółdzielczość | pl |
| dc.subject | kooperatyzm cyfrowy | pl |
| dc.subject | kooperatywy spożywcze | pl |
| dc.subject | podmiotowość obywatelska | pl |
| dc.subject | cooperativism | en |
| dc.subject | platform cooperativism | en |
| dc.subject | food cooperatives | en |
| dc.subject | civic subjectivity | en |
| dc.title | Spółdzielczość na nowo. Kooperatyzm jako potencjalna przestrzeń budowania podmiotowości obywatelskiej | pl |
| dc.title.alternative | Co-operatives Revisited: Co-operativism as a Potential Space for Building Civic Subjectivity | en |
| dc.type | Article | |
| dc.page.number | 63-85 | |
| dc.contributor.authorAffiliation | Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Wydział Socjologii i Pedagogiki | pl |
| dc.identifier.eissn | 2353-4850 | |
| dc.references | Abramowski E. (2009), Kooperatywa jako sprawa wyzwolenia ludu pracującego: Korzyści jakie daje kooperatywa spożywcza, Kooperatyzm.pl, https://kooperatyzm.pl/kooperatywa-jako-sprawa-wyzwolenia-ludu-pracujacego-korzysci-jakie-daje-kooperatywa-spozywcza/ (dostęp: 4.06.2026). (Oryginał opublikowany [w:] R. Okraska (red.), Braterstwo, solidarność, współdziałanie. Pisma spółdzielcze i stowarzyszeniowe). | pl |
| dc.references | Andrejuk K. (2016), Awans społeczny kobiet w czasach PRL. Dynamika struktury i sprawczości, „Przegląd Socjologiczny”, nr 65(3). | pl |
| dc.references | Archer M.S. (2013), Człowieczeństwo. Problem sprawstwa, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków. | pl |
| dc.references | Barnes B. (2000), Understanding Agency. Social Theory and Responsible Action, Sage. | pl |
| dc.references | Bejma A., Tomaszewski K., (2018), Zasada pomocniczości, [w:] Encyklopedia Administracji Publicznej, J. Itrich-Drabarek (red. nauk.), Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa. | pl |
| dc.references | Bierzanek R. (1968), Prawo spółdzielcze w zarysie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa. | pl |
| dc.references | Bilewicz A. (2014), Kooperacja znów rośnie?, [w:] Ł. Bukowiecki, M. Obarska, X. Stańczyk (red.), Miasto na żądanie, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa. | pl |
| dc.references | Bilewicz A. (2015), Samoograniczająca się zmiana? Kooperatywy spożywcze w Polsce, „Nowy Obywatel”, nr 16(67). | pl |
| dc.references | Bilewicz A. (2018), Zapomniane marzenie, „ACADEMIA. Magazyn Polskiej Akademii Nauk”, nr 1(53). | pl |
| dc.references | Bilewicz A. (2020), Kooperatywy spożywcze w polskich miastach. Między enklawą stylu życia a zmianą społeczną, [w:] B. Lewenstein (red.), Aktywizmy miejskie, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa. | pl |
| dc.references | Bilewicz A. (2025), Kooperatywy spożywcze – szansa na odnowę demokratycznej spółdzielni spożywców?, Krajowy Związek Banków Spółdzielczych, https://kzbs.pl/kooperatywy-spozywcze-szansa-na-odnowe-demokratycznej-spoldzielczosci-spozywcow.html (dostęp: 9.04.2026). | pl |
| dc.references | Bilewicz A., Potkańska D. (2013), Jak kiełkuje społeczeństwo obywatelskie?, „Trzeci Sektor”, nr 31(3). | pl |
| dc.references | Bilewicz A., Śpiewak R. (2019), Beyond the „Northern” and „Southern” Divide: Food and Space in Polish Consumer Cooperatives, „East European Politics and Societies and Cultures”, nr 33(3). https://doi.org/10.1177/0888325418806046 | pl |
| dc.references | Brodziński, M.G. (2014), Oblicza polskiej spółdzielczości wiejskiej: geneza–rozwój–przyszłość, Wydawnictwo Naukowe FREL. | pl |
| dc.references | Brzozowski B. (2008), Podstawy gospodarki spółdzielczej. Wybrane zagadnienia, Wydawnictwo Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, Kraków. | pl |
| dc.references | Burnicka A., Zygmuntowski J.J. (2019), #CoopTech: Platformowy kooperatyzm jako silnik solidarnego rozwoju, Instrat. | pl |
| dc.references | Chyra-Rolicz Z. (2019a), Między prywatą a wspólnym dobrem. Stosunek państwa i sił politycznych do spółdzielczości w II i III Rzeczypospolitej, Oficyna Naukowa, Warszawa. | pl |
| dc.references | Chyra-Rolicz Z. (2019b), Młody ruch spółdzielczy, „Rolnik Spółdzielca”, nr 3. | pl |
| dc.references | Cioch H. (2009), Zasady roczdelskie i ich realizacja w praktyce, „Teka Komisji Prawniczej PAN Oddział w Lublinie”, nr 2. | pl |
| dc.references | Cioch H. (2011), Prawo Spółdzielcze, LEX. | pl |
| dc.references | CoopTech Hub (2024), Jak budować wspólny spółdzielczy front? [Wpis w aplikacji], PLZ. | pl |
| dc.references | CoopTech Hub, Akademia Miejskiej Odporności. Case study, https://www.hub.coop/nasze-projekty/akademia-miejskiej-odpornosci-case-study/ (dostęp: 4.06.2026). | pl |
| dc.references | CoopTech Hub, O hubie, https://www.hub.coop/o-hubie/ (dostęp: 4.06.2026). | pl |
| dc.references | CoopTech Hub, Pakiet Miejskiej Odporności, https://www.hub.coop/publikacja/pakiet-miejskiej-odpornosci/ (dostęp: 4.06.2026). | pl |
| dc.references | CoopTech Hub, Strona główna, https://www.hub.coop/ (dostęp: 4.06.2026). | pl |
| dc.references | CoopTech Hub, Związek serc powołany. Spółdzielnie łączą siły, https://www.hub.coop/zwiazek-serc-powolany-spoldzielnie-lacza-sily/ (dostęp: 4.06.2026). | pl |
| dc.references | Domagalski A. (2012), Spółdzielczość w budowie społeczeństwa obywatelskiego, [w:] A. Domagalski (red.), O lepszy, przyjazny świat, Wydawnictwo Spółdzielcze. | pl |
| dc.references | Florek-Paszkowska A. (2016), Współczesne spółdzielnie spożywcze w Polsce na tle historycznym, „Zagadnienia Doradztwa Rolniczego”, nr 3. | pl |
| dc.references | Frączak P., Skrzypiec R. (2011), Kondycja spółdzielczości pracy i wizje jej rozwoju. Raport z badania, Ośrodek Badania Aktywności Lokalnej. | pl |
| dc.references | Gąsiorowska A., Rózga M., Seroka D., Sykut M. (2024), Zróbcie to razem! Dobre praktyki z kooperatyw spożywczych. Stowarzyszenie Kooperatywa Spożywcza Dobrze, https://drive.google.com/file/d/1gOk_yQNs4mB_vauLZBNEyq6Ep-D4Z4vg/view (dostęp: 4.06.2026). | pl |
| dc.references | Herbst K. (2013), Ruchy nieformalne a kierunki rozwoju ekonomii społecznej. Rekomendacje dla polityk publicznych, Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich. | pl |
| dc.references | International Co-operative Alliance (ICA) (2025), Cooperative identity, values & principles, https://www.ica.coop/en/cooperatives/cooperative-identity (dostęp: 4.06.2026). | pl |
| dc.references | Johnson A.P. (2009), Making Connections in Elementary and Middle School Social Studies, Sage. | pl |
| dc.references | Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483 z późn. zm.). | pl |
| dc.references | Kooperatywa Dobrze, Kawki tematyczne, https://dobrze.waw.pl/kawki-tematyczne/ (dostęp: 4.06.2026). | pl |
| dc.references | Kooperatywa Dobrze, Kryteria asortymentowe, https://dobrze.waw.pl/o-nas/nasze-wartosci/kryteria-asortymentowa/ (dostęp: 28.05.2025). | pl |
| dc.references | Kooperatywa Dobrze, Nasz model działania, https://dobrze.waw.pl/o-nas/nasz-model-dzialania/ (dostęp: 4.06.2026). | pl |
| dc.references | Kooperatywa Dobrze, Nasze wartości, https://dobrze.waw.pl/o-nas/nasze-wartosci/ (dostęp: 4.06.2026). | pl |
| dc.references | Kooperatywa Dobrze, Parasol kooperatyw, https://dobrze.waw.pl/parasol-kooperatyw/ (dostęp: 4.06.2026). | pl |
| dc.references | Kooperatywa Dobrze, Zasady spółdzielcze, https://dobrze.waw.pl/o-nas/zasady-spoldzielcze/ (dostęp: 4.06.2026). | pl |
| dc.references | Kooperatywa Grochowska (2025), Nasza historia, https://www.kooperatywagrochowska.pl/nasza-historia/ (dostęp: 4.06.2026). | pl |
| dc.references | Kostecka-Jurczyk D., Marak K. (2014), Spółdzielnie energetyczne i klastry energii jako formy energetyki obywatelskiej w Polsce, „Studia Prawnoustrojowe”, nr 63. https://doi.org/10.31648/sp.9596 | pl |
| dc.references | Kotus J. (2018), Partycypacja–aktywność–podmiotowość… Krok wstecz czy postęp rozwoju społeczeństwa obywatelskiego?, „Studia Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN”, nr 183. | pl |
| dc.references | Krajowa Rada Spółdzielcza (2025), Zasady spółdzielcze, https://krs.org.pl/spoldzielczosc/zasady-spodzielcze (dostęp: 4.06.2026). | pl |
| dc.references | Kreft J. (2022), Władza platform. Za fasadą Google, Facebooka i Spotify, Universitas, Kraków. | pl |
| dc.references | Liderspółdzielczosci.pl (2025), Polska spółdzielczość – to historia niewykorzystanych szans i możliwości, https://liderspoldzielczosci.pl/2025/10/16/polska-spoldzielczosc-to-historia-niewykorzystanych-szans-i-mozliwosci/ (dostęp: 9.04.2026). | pl |
| dc.references | Markocka M. (2017), Podmiotowość społeczności lokalnych w świetle wybranych koncepcji socjologiczno-filozoficznych, „Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne”, nr 20(3). | pl |
| dc.references | Mider D. (2010), Partycypacja polityczna a legitymizacja systemu politycznego, „Studia Politologiczne”, nr 18. | pl |
| dc.references | Mudyń K. (2012), Podmiotowość. Co to może znaczyć?, „Psychologia Społeczna”, nr 7(21). | pl |
| dc.references | Oleszczuk-Zygmuntowski J. (2023), Wystąpienie podczas konferencji „Renesans Spółdzielczości”, [w:] M. Wojtaszek, Niech nowa spółdzielczość rozkwita i daje owoce!, BS.NET.pl, https://bs.net.pl/niech-nowa-spoldzielczosc-rozkwita-i-daje-owoce/ (dostęp: 9.04.2026). | pl |
| dc.references | Piechowski A. (2008), Gospodarka społeczna i przedsiębiorstwo społeczne w Polsce. Tradycje i przykłady, [w:] E. Leś (red.), Gospodarka społeczna i przedsiębiorstwo społeczne. Wprowadzenie do problematyki, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa. | pl |
| dc.references | Piechowski A. (2013), Wartości i zasady spółdzielcze a społeczeństwo obywatelskie i gospodarka społeczna, „Ekonomia Społeczna”, nr 1. | pl |
| dc.references | Piechowski A., Stolińska-Janic J. (red.) (1992), Problemy spółdzielczości we współczesnym świecie: wybór referatów z Międzynarodowego Seminarium MZS, NRS i SIB, Spółdzielczy Instytut Badawczy. | pl |
| dc.references | Plecka D., Turska-Kawa A., Wojtasik W. (2013), Obywatelskie kompetencje polityczne, „Kultura i Edukacja”, nr 2(3). | pl |
| dc.references | PLZ, Nasza misja, https://plz.coop/nasza-misja/ (dostęp: 4.06.2026). | pl |
| dc.references | PLZ, Regenerator miast, https://plz.coop/regenerator-miast/ (dostęp: 4.06.2026). | pl |
| dc.references | PLZ, Zaufali nam, https://plz.pl/trusted/ (dostęp: 4.06.2026). | pl |
| dc.references | Rapacki M. (1923), Położenie spożywcy, Wydawnictwo Związku Polskich Stowarzyszeń Spożywców, http://lewicowo.pl/polozenie-spozywcy (dostęp: 4.06.2026). | pl |
| dc.references | Rok J., Bąk N.J. (2015), Wieś-Warszawa wspólna sprawa, „Tygodnik Przegląd”, https://www.tygodnikprzeglad.pl/wies-warszawa-wspolna-sprawa/ (dostęp: 4.06.2026). | pl |
| dc.references | Sawicka J., Pruś E. (2021), Rola gospodarki społecznej w rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, „Nauki Ekonomiczne”, nr 33. https://doi.org/10.19251/ne/2021.33(7) | pl |
| dc.references | Senat RP, Parlamentarny Zespół ds. Spółdzielczości, https://www.senat.gov.pl/sklad/zespoly/parlamentarny,272,parlamentarny-zespol-ds-spoldzielczosci.html (dostęp: 4.06.2026). | pl |
| dc.references | Skorupska W. (2024a), Kooperatywy spożywcze w Polsce jako przykład alternatywnej spółdzielczości i pozaformalnej aktywności na poziomie lokalnym w Polsce, „Studia Regionalne i Lokalne”, nr 26(98). https://doi.org/10.7366/1509499549805 | pl |
| dc.references | Skorupska W. (2024b), Nowa spółdzielczość na nowe czasy. Przykład nowych kooperatyw i spółdzielni z Polski, „Edukacja Ekonomistów i Menedżerów”, nr 72(2). https://econjournals.sgh.waw.pl/EEiM/article/view/4719 | pl |
| dc.references | Skrzypek A.B. (2017), Organizacja turkusowa – szansa na nową jakość zarządzania czy utopia, „Problemy Jakości”, nr 12. https://doi.org/10.15199/48.2017.12.1 | pl |
| dc.references | Srnicek N. (2023), Kapitalizm platform, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń. | pl |
| dc.references | Stępka M. (2021), Rezyliencja jako paradygmat bezpieczeństwa w czasach przewlekłych kryzysów, „Przegląd Politologiczny”, nr 2. https://doi.org/10.14746/pp.2021.26.2.7 | pl |
| dc.references | Szostok-Nowacka P. (2019), Znaczenie poczucia podmiotowości dla aktywności społecznej w przestrzeni samorządowej, „Annales UMCS, Sectio K: Politologia”, nr 26(1). https://doi.org/10.17951/k.2019.26.1.141-157 | pl |
| dc.references | Szustek A. (2009), Polski Sektor Społeczny, [w:] T. Skoczek (red.), Spółdzielczość w budowie społeczeństwa obywatelskiego – historia i współczesność, Muzeum Niepodległości, Warszawa. | pl |
| dc.references | Szustek A. (2020), Rola Urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w odrodzeniu i rozwoju ruchu spółdzielczego, [w:] E. Leś (red.), Dla niepodległej. Obywatele i ich organizacje, Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa. | pl |
| dc.references | Szyszkowska M. (red.) (2013), Dzisiejsze znaczenie ideałów spółdzielczości, Wszechnica Polska, Warszawa. | pl |
| dc.references | Śpiewak R., Błesznowski B., Gąsiorowska A. (2022), Kooperatywy spożywcze w UE. Lekcje dla Polski, Fundacja im. Heinricha Bölla, Warszawa. https://pl.boell.org/pl/2023/04/24/kooperatywy-spozywcze-w-ue | pl |
| dc.references | Turska-Kawa A. (2015), Podmiotowość polityczna w erze depolityzacji, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice. https://doi.org/10.31261/PN.4276 | pl |
| dc.references | Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 1982 r., nr 30, poz. 210). | pl |
| dc.references | Zieliński E. (1999), Nauka o państwie i polityce, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa. | pl |
| dc.contributor.authorEmail | wero.skorupska@gmail.com | |
| dc.identifier.doi | 10.18778/0208-600X.97.04 | |