Społeczno-gospodarczy wymiar transformacji gospodarczej w województwie śląskim po 1989 roku

Abstract

The aim of the article is to assess the economic and social changes in the Silesian Voivodeship that occurred as a result of the transformation in Poland after 1989. Particular attention is paid to the situation on the regional labour market in the Silesian Voivodeship. The research methods used in the study include a critical analysis of the literature and an analysis of statistical data published by the Central Statistical Office of Poland, the Statistical Office in Katowice, and the European Union. The main findings indicate that the post-1989 transformation and the associated socio-economic changes significantly impacted the labour market in the Silesian Voivodeship. The key challenges faced by the region include structural unemployment, the need to retrain (at least some) employees, and demographic issues. The empirical analysis shows that the region is gradually moving away from mining. While the role of the service sector is increasing, a considerable share of employment still remains in traditional industrial sectors. In recent years, within Section II (industry), there has been a decline in the share of employed persons in Section B (mining and quarrying). A decrease in the share of employed persons has also been observed in Section D, which includes, among others, the production and supply of electricity. On the other hand, the share of employed persons has increased in Section C (manufacturing) as well as in construction (Section F). To conclude, it should be emphasized that the economic transformation initiated profound structural changes in the labour market, leading to a progressive decline in mining employment and shifts in the overall employment structure. Although these changes began during the transformation period, they are ongoing and will continue to shape the regional labour market in the years to come.

Celem artykułu jest ocena zmian gospodarczych i społecznych w województwie śląskim, jakie nastąpiły w wyniku transformacji w Polsce po 1989 r. Szczególną uwagę poświęcono sytuacji na regionalnym rynku pracy województwa śląskiego. Metody badawcze wykorzystane w opracowaniu obejmują krytyczną analizę literatury przedmiotu oraz analizę danych statystycznych publikowanych przez Główny Urząd Statystyczny, Urząd Statystyczny w Katowicach oraz Unię Europejską. Główne wnioski z przeprowadzonego badania wskazują, że transformacja w Polsce po 1989 r. i związane z nią zmiany społeczno-gospodarcze istotnie kształtują sytuację na rynku pracy w województwie śląskim. Kluczowe problemy, z którymi mierzył się badany region, dotyczą w szczególności bezrobocia strukturalnego, konieczności przekwalifikowania się (przynajmniej niektórych) pracowników oraz wyzwań o charakterze demograficznym. Przeprowadzona analiza empiryczna wskazuje, że obszar województwa śląskiego zdecydowanie odchodzi od górnictwa. Wzrasta również rola usług w tym regionie, choć pomimo tego wzrostu nadal obserwowany jest znaczący udział zatrudnienia w tradycyjnych sektorach przemysłu. W ciągu ostatnich lat w ramach sektora II (tj. przemysł) odnotowano spadek udziału pracujących w sekcji B (górnictwo i wydobywanie). Spadek udziału pracujących dotyczy również sekcji D, która obejmuje m.in. działalność w zakresie wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną. Wzrósł natomiast udział pracujących w sektorze C (przetwórstwo przemysłowe) oraz w budownictwie (sektor F). Podsumowując, transformacja gospodarcza zapoczątkowała istotne zmiany strukturalne na rynku pracy w województwie śląskim, prowadząc do stopniowego odchodzenia od górnictwa i przekształceń w strukturze zatrudnienia, które – choć rozpoczęte w okresie transformacji – będą kontynuowane i w dalszym ciągu będą kształtować sytuację na regionalnym rynku pracy w kolejnych latach.