Procesualne ujecie organizacji. Interpretatywna socjologia organizacji i zarządzania

Abstract

Organizacje zwykle sa badane, analizowane, projektowane w ujeciu strukturalnym. Oznacza to, że ich struktury organizacyjne, strategie, procedury działania maja charakter stabilny i urzeczowiony przynajmniej w ścisle wydzielonym momencie czasowym badania lub analizy. Okreslony kształt struktury organizacyjnej jest wynikiem okreslonych decyzji i projektów okreslonych w konkretnych punktach czasowych i przestrzeni decydentów (ról organizacyjnych) bądź najczesciej bezosobowych zmiennych otoczenia zarówno zewnetrznego i/lub środowiska wewnetrznego organizacji. Strategia zależy od zmiennych otoczenia organizacji. Metody i narzedzia badań, kwestionariusze wywiadów i różnego rodzaju ankiety, ścisle zaprojektowane studia przypadku, poszukuja zmiennych strukturalnych, które wpływają na zmienna wyjasniana w sposób bezposredni bądź posredni. Badanie zmian organizacyjnych również ma charakter wyjasnień przyczynowo – skutkowych, gdzie niektóre zmienne strukturalne popychaja organizacje w kierunku zmiany badź są jej bariera. Zmienne te z kolei układaja sie nastepnie w okreslony model wyjasniajacy majacy charakter urzeczowionej na jakiś czas struktury. Jednak organizacje są wytwarzane, podtrzymywane w codziennych działaniach i interakcjach, projektowane i już w trakcie projektowania zmieniane poprzez działajacych i interpretujacych siebie i otoczenie ludzi. Istnienie w permanentnej zmianie jest ich atrybutem. Nie wynika to tylko z nasilonej zmiennosci otoczenia lub zagra ajacych ich funkcjonowaniu zmiany w wartosciach okreslonych zmiennych strukturalnych (zmiana prawa, zyski, sprzedaż, itp.), a z ich natury, bedacej przecie natura działajacych ludzi, którzy te organizacje wytwarzaja oraz interpretuja indywidualnie lub w społecznych sieciach wzajemnych powiazań. Organizacje nie są czarną skrzynką o okreslonej strukturze, są dynamicznym układem w ramach szerszego dynamicznego układu (przypominajacym rosyjskie matrioszki) z zawartoscia pełna potencji i energii konstruowania, dekonstruowania, i interpretowania. Są układem otwartym na zewnetrzne wpływy i wpływajacym na to co jest interpretowane jako otoczenie organizacyjne. Socjologia organizacji zajmuje się grupami celowymi i ich struktura oraz procesami zachodzacymi w tych grupach. Ale jesli spojrzymy na podstawy działania w organizacjach, to okaże się, że pojecie ‘organizowania’ i reguł na których organizowanie sie zasadza bedzie bardziej adekwatne w analizie organizacji pojmowanych procesualnie.