Tina Modotti – buntowniczka, wojowniczka, fotografka współczesności

Abstract

Tina Modotti (Assunta Adelaide Luigia Modotti Mondini) urodziła się w 1896 r. we Włoszech, zmarła w Meksyku w 1942 r. Była aktorką, fotografką a nade wszystko aktywnie zaangażowaną komunistyczną działaczką polityczną, od 1927 r. związaną z Meksykańską Partią Komunistyczną. Przyjaźniła się m.in. z Clemente Orozco, Fridą Kahlo i Diego Riverą. Zafascynowna fotografią i… ideologią komunistyczną porzuciła dobrze zapowiadającą się karierę aktorską w Hollywood. Fotografii zaczęła uczyć się u Edwarda Westona, z którym niebawem wspólnie wyjechała z USA do Meksyku. W 1924 r. Weston wrócił do USA; meksykańskie studio Modotti stało się ważnym salonem intelektualnym stolicy; bywali w nim: Rivera, Khalo, John Dos Passos i wielu innych także politycznych uchodźców z krajów Ameryki Łacińskiej. Fotografie Modotti publikowane były w czasopismach o profilu komunistycznym: „Shape”, „New Masses”, „Horizonte”. Po próbie wplątania fotografki w zabójstwo Julio Antonio Melli w 1929 r., sekretarza generalnego KPM, z którym łączył ją bliski związek, została zmuszona do opuszczenia Meksyku. Oskarżono ją też o próbę zabójstwa Ortiza Rubio Pasquala, nowego premiera państwa, w wyniku czego została aresztowana i wydalona z Meksyku. Wyjechała do Berlina, następnie w 1930 r. do ZSRR. W Rosji porzuciła – czy też uniemożliwiły jej to władze radzieckie – fotografowanie na rzecz działalności politycznej w Kominternie. Podczas wojny domowej w Hiszpanii zaangażowała się po stronie republikanów. W 1939 r. pod zmienionym nazwiskiem wróciła do Meksyku, gdzie umarła w 1942 r. na atak serca. Biografia Modotti znalazła odzwierciedlenie w jej fotografiach: uwieczniała artystów, polityków, dokumentowała życie ludu i wydarzenia polityczne, kobiety z zamożniejszych środowisk i chłopki, architekturę i martwe natury, portretowała kwiaty i pejzaże Meksyku. W swej pracy eksperymentowała, osiągając wysublimowane efekty bliskie abstrakcji. Zaangażowanie w ruch rewolucyjny, ortodoksyjnie rozumiany komunizm znalazły swój wyraz w fotografiach o wysokich walorach artystycznych, fotografiach o silnym ładunku emocjonalnym a jednocześnie zachowujących elegancję i dystans w stosunku do modeli, których twarze często są ukryte. Istotą pozostaje pytanie o zakres jej zaangażowania w komunizm, który ostatecznie zdecydował o porzuceniu fotografowania. Ów akt biografki Modotti wiążą z jej pobytem w ZSRR, dokąd wyjechała z Vittorio Vidali, kolejnym mężem, którego zaangażowanie w komunizm, agentura na rzecz GPU do dziś wywołują emocje o stopień odpowiedzialności i obojętności europejskich intelektualistów na terror i dyktaturę stalinowskiej Rosji.

Tina Modotti (Assunta Adelaide Luigia Modotti Mondini) was born in Italy in 1896 and died in Mexico in 1942. She was an actress, photographer, and above all, an active communist political activist, affiliated with the Mexican Communist Party from 1927. She was friends with Clemente Orozco, Frida Kahlo, and Diego Rivera, among others. Fascinated by photography and… communist ideology, she abandoned a promising acting career in Hollywood. She began studying photography with Edward Weston, with whom she soon left the United States for Mexico. In 1924, Weston returned to the United States; Modotti’s Mexican studio became an important intellectual salon in the capital; frequented by Rivera, Khalo, John Dos Passos, and many other political refugees from Latin America. Modotti’s photographs were published in communist-leaning magazines such as „Shape,” „New Masses,” and „Horizonte.” After an attempt to implicate the photographer in the 1929 assassination of Julio Antonio Mella, Secretary General of the Communist Party of Mexico, with whom she had a close relationship, she was forced to leave Mexico. She was also accused of attempting to assassinate Ortiz Rubio Pasquale, the country’s new prime minister, and was arrested and expelled from Mexico. She moved to Berlin, then to the USSR in 1930. In Russia, she abandoned photography – or was prevented from doing so by the Soviet authorities – in favor of political activism in the Comintern. During the Spanish Civil War, she joined the Republican side. In 1939, she returned to Mexico under an assumed name, where she died of a heart attack in 1942. Modotti’s biography was reflected in her photographs: she immortalized artists and politicians, documented popular life and political events, women from wealthier backgrounds and peasant women, architecture and still lifes, and portrayed Mexican flowers and landscapes. In her work, she experimented, achieving sublime effects approaching abstraction. Her involvement in the revolutionary movement and orthodox understanding of communism found expression in photographs of high artistic value, photographs with a strong emotional charge, yet maintaining elegance and distance from the models, whose faces are often hidden. The question remains: the extent of her involvement in communism, which ultimately led to her abandoning photography. Modotti’s biographer links this act to her stay in the USSR, where she left with Vittorio Vidali, another husband whose involvement in communism and his work as an agent for the GPU continue to evoke emotions about the degree of responsibility and indifference of European intellectuals to the terror and dictatorship of Stalinist Russia.