Zła sława Małgorzaty Ludwiczki. Przyczynek do procesów o czary, historii kobiet i dziejów jednej z kujawskich wsi na początku XVIII wieku

Abstract

The article examines two witchcraft trials of 1702 and 1707 involving Małgorzata Ludwiczka, an innkeeper and later a shepherdess residing in the Kuyavian village of Żołędowo. While the first trial led to an acquittal, the second saw the delivery of a death sentence. An analysis of both trials clearly demonstrates how the court’s composition affected the verdict in each of the cases. The surviving records of both trials provide an account of a woman, a resident of a Polish village, who owes her presence in the historical narrative entirely to the witchcraft charges brought against her. Furthermore, these records offer an insight into the daily lives of the other inhabitants of Żołędowo in the early eighteenth century, providing the only extant source on the village’s history of that time.

W artykule przedstawiony został przebieg dwóch procesów o czary z lat 1702 i 1707, w których sądzona była Małgorzata Ludwiczka, karczmarka, a następnie owczarka, mieszkająca wówczas w kujawskiej wsi Żołędowo. Pierwszy proces zakończył się jej uniewinnieniem, w drugim jednak zapadł wyrok śmierci. Analiza przebiegu obu procesów wskazuje wyraźnie na rolę składu sądu w orzecznictwie w konkretnej sprawie o czary. Dzięki zachowanym aktom obu spraw poznajemy koleje życia jednej z kobiet, mieszkanki polskiej wsi, która jedynie dzięki temu, że została pomówiona o bycie czarownicą, mogła zapisać się na kartach historii. Akta procesów umożliwiają również wgląd w codzienne życie innych mieszkańców Żołędowa na początku XVIII w. Jest to, jak dotąd, jedyne źródło na temat dziejów tej wsi w tym okresie.