Polityka zagraniczna Hiszpanii Franco i Portugalii Salazara w okresie II wojny światowej – refleksje porównawcze

Abstract

This article seeks to provide a comparative analysis of the foreign policies pursued by Spain under Francisco Franco and Portugal under António de Oliveira Salazar between 1939 and 1945. Although both authoritarian regimes were ideologically similar and ultimately maintained neutrality during the Second World War, they diverged substantially in their stated foreign policy objectives and the methods used to achieve them. The study examines the commonalities and differences in the diplomacy of Madrid and Lisbon, accounting for factors such as distinct historical experiences in their relations with other states, the role of geographical location, the significance of the colonial aspect, and the contrasting models of rule adopted by the two dictators.

Celem artykułu jest próba dokonania analizy porównawczej polityki zagranicznej, jaką w latach 1939–1945 prowadziły Hiszpania gen. Francisco Franco i Portugalia António de Oliveiry Salazara. Choć oba autorytaryzmy były do siebie dość podobne pod względem ideowym i oba ostatecznie pozostały neutralne podczas II wojny światowej, wykazywały istotne różnice, jeśli chodzi o deklarowane cele i sposoby realizacji polityki zagranicznej. W tekście zostały przeanalizowane elementy wspólne i odmienne dla dyplomacji Madrytu i Lizbony, takie jak różne doświadczenie historyczne w relacjach z poszczególnymi państwami, wpływ położenia geograficznego, znaczenie aspektu kolonialnego czy wreszcie odmienny model zarządzania państwem w wykonaniu obu dyktatorów.